در انقلاب مشروطه ایران، جریان ‏های گوناگونی وجود داشت که در نهایت به دو جریان ختم شد: 1. دین ‏باور (مشروطه مشروعه به رهبری شیخ ‏فضل‏الله نوری و مشروطه ‏خواه متدین به پیشوایی علمای نجف، به ‏ویژه آخوند خراسانی) با مبانی نظری عدالت‏ خواهی همچون «نظارت فقها بر مصوبات مجلس شورای ملی»، «قانون‏ گذاری در حیطه شرع»، «مساوات قرآنی و فقهی» و… ؛ 2. مشروطه وارداتی، که در حقیقت، مشروطه‏ خواهی انگلیسی است، حقیقتی که باعث روی‏گردانی رهبران نهضت عدالت‏خانه (مشروطه قم) از آن شد.اثر پیش رو با بطلان انحصار دسته‏ بندی جریان ‏ها به مستبد و مشروطه‏ خواه، مبانی بنیادین این گروه‏ های مختلف را بیان و بررسی کرده است و پاسخ ‏گوی پرسش ‏هایی از این دست است: جریان‏ های سیاسی نهضت چگونه دسته ‏بندی می‏شوند؟ مبانی فکری جریان‏ های مختلف چیست؟ اختلاف میان علمای نهضت براساس تضادهای مبنایی است یا امور دیگر؟ و… .