المختصر المفید فی تفسیر القرآن المجید، اثر مشترک مرحوم آیتالله شیخ محمدعلی تسخیری و علامه شیخ محمدسعید نعمانی، یکی از مختصرترین و در عین حال عمیقترین تفاسیر معاصر قرآن کریم است که به زبان عربی در یک جلد منتشر شده است. این تفسیر که ریشه در اندیشه مبتکرانه آیتالله العظمی سید محمدباقر صدر دارد، با ساختار منحصربهفردی که برای هر صفحه از قرآن یک صفحه تفسیر ارائه میدهد، مهمترین پیامهای هدایتی و تربیتی آیات را پوشش میدهد.
شناسنامه اثر
کتاب «المختصر المفید فی تفسیر القرآن المجید» حاصل تلاش علمی مشترک دو تن از اندیشمندان برجسته جهان اسلام، مرحوم آیتالله شیخ محمد علی تسخیری (رضوان الله عليه) و علامه شیخ محمد سعید نعمانی است. این اثر ارزشمند به زبان عربی نگاشته شده و به تازگی توسط مجمع الفکر الاسلامی به چاپ رسیده است. ویژگی بارز این تفسیر قرآن، همانگونه که از نامش پیداست، اختصار در عین سودمندی و عمق مطالب است.
محتوا و روش
این تفسیر – که در یک جلد تدوین شده و تمامی سورههای قرآن کریم را شامل میشود – ریشه در تفکر مبتکرانه مرجع شهید آیتالله العظمی سید محمدباقر صدر (قدس سره) دارد؛ چرا که اندیشه اولیه نگارش آن به توصیه ایشان برای تدوین تفسیری مختصر، عمیق و دارای ابعاد اجتماعی شکل گرفت و توسط دو تن از شاگردانش محقق گردید و پس از مشاهده بخشهایی از آن، اظهار رضایت کرد. روش مفسران در این کتاب، ترکیبی از اصالت و معاصرت است. آنها با تکیه بر سیره نبوی و مکتب اهلبیت – که مبتنی بر روایات معتبر است – تفسیری ارائه کردهاند که زبانش برای مخاطب امروزی کاملاً قابلفهم است.
معنای محوری و کاربردی آیه – که با واقعیتهای زندگی چندوجهی انسان معاصر ارتباط برقرار میکند – کانون اصلی اهتمام این تفسیر است. رویکرد کتاب «تقریبی» است؛ به این معنا که از دامنزدن به اختلافات مذهبی و جزئیات تاریخی پرهیز شده و به جای غرق شدن در مباحث لغوی و نحوی یا نقل قولهای صاحبنظران، تمرکز اصلی بر پیامهای هدایتی و تربیتی قرآن قرار دارد. زبان عربی کتاب، سلیس و روان است و از اصطلاحات پیچیده تخصصی که خواننده غیرمتخصص را دلزده کند، دوری شده است.
ویژگیهای برجسته
مهمترین ویژگی این اثر، ساختار صفحهبندی و ایجاز آن است؛ به گونهای که تقریباً برای هر صفحه از قرآن کریم، یک صفحه تفسیر در نظر گرفته شده است. این ویژگی به خواننده اجازه میدهد بدون غرقشدن در مباحث طولانی، لب مطلب و پیام اصلی آیات را دریافت کند. نویسندگان تلاش کردهاند تا با عبور از ظاهر آیات، به عمق مفاهیم اجتماعی و تمدنی قرآن بپردازند و به نیازهای فکری انسان معاصر پاسخ دهند. این تفسیر نشان میدهد که عمق و ایجاز لزوماً متضاد نیستند و میتوان با عبارات فشرده، مسیر تأمل در آیات را هموار ساخت.
مخاطب اثر
این کتاب گزینهای مفید و مطلوب برای دانشجویان، فرهیختگان و نسل جوانی است که به دنبال فهم عمیق اما سریع از قرآن هستند. همچنین برای طلاب و پژوهشگرانی که میخواهند با یک دوره تفسیر موجز و بهروز آشنا شوند و یا کسانی که قصد دارند زبان عربی معاصر خود را در متون دینی تقویت کنند، بسیار کاربردی است. همچنین برای مسلمانان غیرمتخصص در جهان اسلام و حتی غیرمسلمانان علاقهمند به شناخت قرآن از منظری معاصر، مدخلی مناسب فراهم میآورد.